bikeWorld.pl | bikeKatalog.pl | Forum


Pobieram dane...

Marek Konwa

Nadzieja polskiego kolarstwa. W wieku zaledwie 20 lat zdobył już wielokrotnie tytuły Mistrza Polski MTB i w przełajach, jest brązowym medalista MŚ w przełajach... więcej
Tour de France (504) Giro d Italia (416) Doping (351) Vuelta a Espana (295) Alberto Contador (294) Tour de Pologne (236) Lance Armstrong (214) UCI (149) Mistrzostwa Świata (140) Marek Konwa (136) Mark Cavendish (132) Alejandro Valverde (127) Astana (119) Puchar Świata (115) Sylwester Szmyd (100) Maja Włoszczowska (100) Fabian Cancellara (100) Cadel Evans (97) Skandia (90) Andrzej Kaiser (90) Sven Nys (86) Tom Boonen (86) Trening (78) Mariusz Gil (78) Marek Galiński (73) Anna Szafraniec (72) Tour Down Under (69) Mazovia (69) Puchar Åšwiata (68) Bike Maraton (65) JBG2 MTB Team (64) Andy Schleck (63) Mistrzostwa Polski (63) Beskidy (62) Thor Hushovd (59) Puchar Polski (59) Zdenek Stybar (58) Mistrzostwa Europy (57) Mistrzostwa Åšwiata (56) Philippe Gilbert (55) Aleksandra Dawidowicz (54) Alessandro Petacchi (53) Danilo Di Luca (53) Niels Albert (53) Carlos Sastre (52) Shimano (52) CCC Polsat (50) CERA (50) Denis Menchov (49) Andre Greipel (48) Alexandre Vinokourov (48) Levi Leipheimer (48) Ivan Basso (48) Dieta (47) UCI Pro Tour (47) Bradley Wiggins (46) CCC Polkowice (46) Saxo Bank (45) Maja WÅ‚oszczowska (45) Cape Epic (44) Maciej Bodnar (44) Paryż Nicea (43) AFLD (43) Christoph Sauser (42) Dauphine Libere (42) Quick Step (42) Marcin Sapa (41) Marek Rutkiewicz (41) Grand Prix MTB (41) Marek Cichosz (40) Joaquin Rodriguez (40) Robert Banach (39) Trans Alp (39) Michele Scarponi (39) Olimpiada (39) Tomasz Jaroński (39) Frank Schleck (39) Damiano Cunego (39) Stefan Schumacher (39) Paula Gorycka (38) Paweł Szczepaniak (38) Tirreno Adriatico (38) SRAM (37) MTB Marathon (37) Liquigas (37) Milan Sanremo (37) Riccardo Ricco (37) Lars Boom (36) Operacion Puerto (36) Bartosz Banach (36) Vincenzo Nibali (35) Rafał Ratajczyk (34) Chris Hoy (34) Tour de Suisse (34) Bogdan Czarnota (33) Paryż - Roubaix (33) Alessandro Ballan (33) MTB Challenge (33) Team Sky (33) CONI (32) Team Columbia (32) Julien Absalon (32) Marek GaliÅ„ski (32) Piotr Brzózka (31) Davide Rebellin (31) Kross (31) Lampre (31) Team RadioShack (31) Kevin Pauwels (31) Eska Fujifilm (31) CAS (31) Tyler Farrar (31) Ronde van Vlaanderen (31) Kacper Szczepaniak (30) Bart Brentjens  (30) Pro Liga (29) Bernhard Kohl (29) Oscar Freire (29) Thomas Voeckler (29) Odzież (28) Targi (28) MTB Trophy (28) Superprestige (28) Bartosz Janowski (28) Paolo Bettini (28) Powerade (28) Koła (28) Rabobank (27) Crocodile Trophy (27) Cannondale (27) UCI Pro Continental (27) Samuel Sanchez (27) Opony (27) Omega Pharma Lotto (27) Tour of California (27) Sylvain Chavanel (27) Andreas Kloeden (26) Franco Pellizotti (26) Eurobike (26) DH (26) Maciej Paterski (26) Wojciech Halejak (26) Johan Bruyneel (26) Robbie McEwen (25) Kornel Osicki (25) Gazet Van Antwerpen (24) Ezequiel Mosquera (24) MaÅ‚gorzata Wojtyra (24) Pat McQuaid (24) Specialized (24) Zima (24) Peter Sagan (24) Trek (23) Tour de Romandie (23) Urs Huber (23) Tony Martin (23) Edvald Boasson Hagen (23) Przemysław Niemiec (23) Bartosz Huzarski (22) Giant (22) Kask (22) Luis Leon Sanchez (22) Katusha (22) Karl Platt (22) Andrzej Piątek (21) ITT (21) WADA (21) Mróz Active Jet (21) Kamil Kuczyński (21) Marianne Vos (21) PZKol (20) Halls Team (20) Liege – Bastogne – Liege (20) Cyklokrpaty.pl (20) Allan Davis (20) EPO (20) Piotr Brzózka (20) Renata Dąbrowska (20) Cervelo Test Team (20) Odżywianie (20) RFEC (20) Roman Kreuziger (20) Filippo Pozzato (20) Stefano Garzelli (20) Jens Voigt (20) Daniele Bennati (19) Adrian Brzózka (19) Scott (19) bikeWorld.pl (19) Łukasz Bujko (19) Adrian Brzózka (19) Łukasz Kwiatkowski (19) Kellys (19) PrzemysÅ‚aw Niemiec (18) Jakob Fuglsang (18) Jacek Morajko (18) Author (18) Juan Jose Cobo Acebo (18) Polandbike (18) RafaÄ™ Ratajczyk (18)
Lista wszystkich tagów
Rama na wagę złota
bikeKatalog.pl
13-03-2008, Czwartek
Komentarzy: 4
Tagi: 

Jak Å›wiat Å›wiatem, a rower rowerem, sprzÄ™t na dwóch kóÅ‚kach musiaÅ‚ i musi posiadać ramÄ™. Jednak już odpowiedż odnoÅ›nie materiaÅ‚u, z którego powinna być ona wykonana, różniÅ‚a siÄ™ w zależnoÅ›ci od epoki.

Dziś najmodniejszy jest karbon, ale czy słusznie?

Historycznie rzecz biorÄ…c najstarszym materiaÅ‚em, z którego wykonano ramÄ™ roweru, byÅ‚o drewno, z racji jednak na zagrożenie w postaci korników, jak też niespecjalnie korzystne wÅ‚asnoÅ›ci mechaniczne w połączeniu z wysokÄ… masÄ…, bardzo szybko zrezygnowano z niego na rzecz stali. Jej niech wiÄ™c przypadnie pierszeÅ„stwo, nie przypadkiem używana jest po dziÅ› dzieÅ„.

Stal


Stal z wielu wzglÄ™dów nadaja siÄ™ idealnie do produkcji rowerowych ram. Jest tania, rury sÄ… proste w produkcji, a byle spawacz potrafi je połączyć, by uzyskać szkielet, do którego można przykrÄ™cić koÅ‚a. Da siÄ™ to zauważyć odwiedzajÄ…c promocjÄ™ w najbliższym supermarkecie, gdzie ciÄ…gle najtaÅ„szy rower bÄ™dzie zapewne stalowy. A że przy okazji niemiÅ‚osiernie ciężki, to już zupeÅ‚nie inna sprawa. OczywiÅ›cie przyczyna tkwi w materiale. NajtaÅ„sza stal nosi oznaczenie hi-ten (o ile w ogóle jÄ… nosi i ktoÅ› zwracaÅ‚ uwagÄ™ na jej skÅ‚ad), co oznacza po prostu tyle, że jest to stal konstrukcyjna o podwyższonej zawartoÅ›ci wÄ™gla, co ma poprawić jej wytrzymaÅ‚ość. Potrafi być mocna, ale jeÅ›li chcemy by sprzÄ™t byÅ‚ lekki i również wytrzymaÅ‚y, warto poszukać oznaczenia Cr-Mo, które doprowadzi nas do stopu żelaza (stali) z dodatkiem chromu i molibdenu. Każda z firm produkujÄ…cych rury stalowe stosuje różne oznaczenia, których znaczenie dostÄ™pne jest tylko dla wtajemniczonych. Obok wspomnianych pierwiastków w stopach znaleźć możemy mi.in. mangan, wanad, czy niob. Wyższa szkoÅ‚a jazdy to cieniowanie rur, czyli nadawanie im różnych gruboÅ›ci Å›cianek, w zależnoÅ›ci od tego, w jakim miejscu wystÄ™pujÄ… obciążenia. Najpopularniejsze cieniowane to tzw. podwójne (double butted, DB), gdzie Å›cianki sÄ… grubsze na koÅ„cach, w miejscach połączeÅ„ z innymi rurami. JeÅ›li doÅ‚ożymy do tego jeszcze różne ksztaÅ‚ty rur jasne jest, że ze stali wyczarować można niemal wszystko. Niestety nadal bÄ™dzie to rama cięższa niż karbonowa, choć niekoniecznie ciężka. JeÅ›li rama stalowa ma być lekka, musi być wykonana z bardzo dobrego materiaÅ‚u, a to oznacza, że bÄ™dzie on drogi. Tu też okazuje siÄ™, że bardzo dobre rury majÄ… bardzo wysokie wymagania co do technik ich łączenia, np. lutowanie zamiast spawania. Dlatego też supernowoczesna rama stalowa bÄ™dzie bardzo droga. Co wiÄ™c pozostaje miÅ‚oÅ›nikom tego materiaÅ‚u? Czytanie oznaczeÅ„ i szukanie kultowych nalepek Columbusa Thron czy Ultrafoco, albo Reynoldsa 853. Warto, by byÅ‚by to sprzÄ™t w miarÄ™ nowy i w dobrym stanie, bowiem stal niestety rdzewieje. Niestety stalowe rury nierdzewne, jakie jeszcze kilka lat temu oferowaÅ‚ np. Mannesmann, to już przeszÅ‚ość. Za to jeÅ›li uda siÄ™ kupić dobrÄ… ramÄ™ ze stali, bÄ™dzie można sprawdzić, zzy naprawdÄ™ jest bardziej komfortowa od tych z aluminium czy karbonu. Tu rzecz jest dyskusyjna, szczególnie w dobie powszechnego stosowania amortyzacji. Za to na pewno stal siÄ™ doskonale nadaje do budowy mocnych ram do skoków, gdzie masa nie odgrywa niemal żadnej roli. Tu możemy mówić o jej prawdziwym renesansie.

Aluminium

W pierwszej poÅ‚owie lat 90-tych ramy alumniowe byÅ‚y najnowszym cudem techniki i pÅ‚acono za nie tysiÄ…ce zÅ‚otych, po zaledwie 15 latach znajdziemy je nawet w naprawdÄ™ tanim sprzÄ™cie. Pozostaje mieć nadziejÄ™, że podobna historia wydarzy siÄ™ w przypadku kompozytów. Aluminium dziÅ› zdominowaÅ‚o rynek ram rowerowych i nie staÅ‚o siÄ™ tak bez przyczyny. Nawet jeÅ›li z karbonu da siÄ™ zbudować ramÄ™ lżejszÄ…, to i tak, ze wzglÄ™du na nakÅ‚ad pracy, bÄ™dzie ona zawsze o wiele droższa. A aluminium to metal, który spawany jest podobnie jak stal. OczywiÅ›cie wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci materiaÅ‚u sÄ… inne, ale już to samo w sobie oznacza, że da siÄ™ produkować ramy tanio i masowo. PoczÄ…tki jednak nie byÅ‚y Å‚atwe. Aluminium jest wprawdzie trzykrotnie lżejsze niż stal, ale rury o identycznej Å›rednicy jak stalowe majÄ… o wiele mniejszÄ… sztywność. Pierwsze ramy aluminiowe, jakie zaprezentowaÅ‚ Kettler, byÅ‚y maÅ‚o sztywne (Å‚agodnie mówiÄ…c), bo rury miaÅ‚y maÅ‚e przekroje. O tym, że może być inaczej, ludzkość przekonaÅ‚a siÄ™ dopiero wtedy, gdy zobaczyÅ‚ Kleina i Cannondale, z rurami aluminiowymi o podwyższonej Å›rednicy (oversize). Cienkie Å›cianki, duża Å›rednica rur, dopracowane stopy - postÄ™pu już nie można byÅ‚o powstrzymać. Najlżejsze dziÅ› stopy aluminium - bo materiaÅ‚ sam sobie jest miÄ™kki i konieczne jest stosowanei domieszek - pozwalajÄ… zbudować ramy niewiele cięższe niż 1 kilogram. Niestety, te ekstremalnie odchudzane majÄ… tak cienkie Å›cianki, że można je niekiedy wgiąć palcem, a już na pewno od uderzenia kamieniem. Rekordy dla ram metalowych bite sÄ… dziÅ› za sprawÄ… materiaÅ‚u nazwanego Scandium, jest to nic innego jak stop aluminium z domieszkÄ… pierwiastka skand. Jednak najczęściej spotykane oznaczenia aluminium majÄ… postać numerycznÄ… typu 6061 czy 7075. Popularne oznaczenia stopu odnoszÄ… siÄ™ do wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci materiaÅ‚u i rodzaju skÅ‚adników w stopie, im wyższe, tym aluminium bardziej wytrzymaÅ‚e, ale i trudniejsze do spawania. Każda seria stopów zawiera inne domieszki, np. 3000 oznacza domieszkÄ™ manganu, a 7000 domieszki cynku, magnezu i miedzi. Kolejne liczby po pierwszej odnoszÄ…cej siÄ™ do serii, to wÅ‚aÅ›nie oznaczenie domieszek w stopie. Spawanie części stopów wywoÅ‚uje konieczność usuwania naprężeÅ„ powstaÅ‚ych w tym czasie, stÄ…d dodatkowe oznaczenia typu T4 czy T6 (oznaczajÄ… rodzaj procesu wyżarzania, czyli ulepszania termicznego). Niestety ramy alumniowe sÄ… w razie uszkodzenia dość trudne w naprawie.

 

Tytan


Po aluminium trafiamy w krainÄ™ tytanu, materiaÅ‚u, który nieomal staÅ‚ siÄ™ ofiarÄ… aluminium. W dobie dominacji stali to tytan miaÅ‚ to coÅ›, co Å›wiadczyÅ‚o o ekskluzywnoÅ›ci i pozwalaÅ‚o skonstruować lekkÄ… ramÄ™. W dodatku odpornÄ… w 100% na warunki atmosferyczne, bo tytan po prostu taki jest (w kontakcie z tlenem pokrywa siÄ™ dodatkowÄ… warstwÄ… ochronnÄ… tlenku), że nie trzeba go nawet malować. Jako materiaÅ‚ do produkcji ram odkryto tytan już w latach 70-tych, szybko okazaÅ‚o siÄ™, że najlepiej bÄ™dzie zastosować stop z dodatkiem aluminium i wanadu, znany jako Ti3Al2,5V. Tytan jest lżejszy niż stal, ale trudny w obróbce ze wzglÄ™dy na reaktywność z tlenem - spawać trzeba go w osÅ‚onie gazów obojÄ™tnych, co bardzo podnosi koszty produkcji. Plastyczność materiaÅ‚u w połączeniu z bardzo dużą wytrzymaÅ‚oÅ›ciÄ… mechanicznÄ… i twardoÅ›ciÄ… sprawia, że do obróbki również trzeba stosować bardzo drogie, specjalistyczne narzÄ™dzia. Jakby tego byÅ‚o maÅ‚o elastyczność materiaÅ‚u sprawia, że ram po spawaniu nie da siÄ™ skorygować, jeÅ›li sÄ… po prostu krzywe. SÄ… lekkie, komfortowe i wieczne. Astronomiczna cena dodaju mu tylko ekskluzywnoÅ›ci. Ramy z aluminium i kompozytów sÄ… lżejsze, ale przecież tak „pospolite”. Ludzie ciÄ…gle kupujÄ… tytan, bo jest w tych ramach magia.

Magnez i inne


Magnez przeżywaÅ‚ swoje zÅ‚ote lata, gdy na warsztat wzięła go tajwaÅ„ska Merida, która ze stopu tego materiaÅ‚u produkowaÅ‚a ramy. DziÅ› seryjnie wytwarza je tylko Pinarello, rezerwujÄ…c dla swojego kultowego modelu Dogma FPX. Magnez teoretycznie idealnie nadawaÅ‚by siÄ™ do produkcji ram, jest bowiem o 30% lżejszy od aluminium, gdyby nie drobny szczegóÅ‚. Otóż jest ekstremalnie reaktywny z tlenem, co wymusza pokrywanie specjalnymi warstwami chroniÄ…cymi go przed powietrzem atmosferycznym, ale i utrudnia samo spawanie. Szkoda. Połączenie wspomnianych czynników sprawia, że produkcja ram z magnezu przestaÅ‚a siÄ™ po prostu opÅ‚acać. Karbon magnez dobiÅ‚, jest lżejszy i Å‚atwiejszy w obróbce.

Więcej o karbonie i szerzej kompozytach w kolejnym odcinku naszego poradnika.

Foto: Cannondale (www.grupapgr.pl), Pinarello (www.pinarello.com/), Merlin (www.merlinbikes.com), arch. bikeWorld.pl


Dodaj do delicji Wykop to
KomentarzeKomentarze komentarzy 4
korniki "zagrożenie w postaci korników" - raczej stwierdzenie nietrafne:) kornik żeruje na drzewach żywych szkody w drewnie martwym mogą wyrządzić szkodniki wtórne np. : spuszczel pospolity czy też kołatek dodany przez: Bukol dnia 30-11-2010 z IP: 77.254.214.42
Pęknięcia zmęczeniowe Materiał ma drugorzędne znaczenie, po 1 sezonie pękają ramy źle skonstruowane lub wadliwie wykonane. Przykładem są samoloty. W latach 40 były wykonywane ze stopów aluminium, które parę lat temu jako superhiper nowoczesne :) zaczęto stosować w przemyśle rowerowym. Wiele z nich lata do dziś i jakoś nic nie pęka. *br**br*Natomiast porównując odporność zmęczeniową materiałów, można je uszeregowac:*br*1) laminat epoksydowo-węglowy*br*2) stal niestopowa*br*3)stal wysokostopowa (wysokie modele ram stalowych)*br*4)tytan*br*5)aluminium*br*6)magnez*br**br*Oprócz materiału decydujące znaczenie ma sposób obróbki, przede wszystkim spoiny. Starannie wykonana i oszlifowana spoina na ramie aluminiowej ma ok. 2 - 3 krotnie wyższą wytrzymałość, niż smarki na ramie za 2 stówy. *br**br* dodany przez: CM dnia 13-03-2008 z IP: 213.158.196.105
pękanie ram aluminiowych Autor artykułu nic nie wspomniał na temat żywotności ram aluminiowych. Szczególnie te potrójnie cieniowane, potrafią pękać po jednym sezonie. Sam posiadam rower z ramą podwójnie cieniowaną, ale nie mam pojęcia ile wytrzyma. Jak to jest z tymi ramami aluminiowymi - pękają, czy nie? Co sądzicie, może lepiej w przyszłości zainwestować w karbonową? dodany przez: pablo dnia 13-03-2008 z IP: 77.252.144.18
Własności aluminium „Popularne oznaczenia stopu odnoszą się do właściwości materiału i rodzaju składników w stopie, im wyższe, tym aluminium bardziej wytrzymałe, ale i trudniejsze do spawania”*br**br*Rzeczywiście, takie informacje pojawiają się w polskich katalogach rowerowych, ale są one kompletnie nieprawdziwe. W rzeczywistości oznaczenia wg ISO dotyczą składu (przykłady: 6061 – AlMgSiCu, 6262 – AlMgSiPbBi, 7005 – AlZnMgMn) i nie mówią jeszcze nic o wytrzymałości. Przykłady: 2014 w stanie T4 osiąga wytrzymałość 460 Mpa, a 7020 T6 zaledwie 350. *br* dodany przez: CM dnia 13-03-2008 z IP: 213.158.196.107
 

© bikeWorld.pl 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie oraz rozpowszechnianie materiałów zawartych na niniejszej stronie jest zabronione!